Przyczyny, przebieg i objawy udaru mózgu – ta wiedza może ratować życie

Bardzo często wiedza na temat schorzenia, rozpoznania objawów i przyczyn, może ratować życie. Tak jest w przypadku udaru mózgu, który stanowi realne zagrożenie dla zdrowia i życia. Dla bezpieczeństwa swojego i bliskich warto poznać przyczyny oraz objawy udaru mózgu. Profilaktyka, prawidłowa i szybka reakcja, diagnostyka i leczenie to w tym przypadku kluczowe elementy.

Udar mózgu – to trzeba wiedzieć

Udar mózgu, inaczej incydent mózgowo-naczyniowy, obejmuje zespół klinicznych objawów, które są efektem nagłego wystąpienia ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia czynności mózgu utrzymującego się dłużej niż 24 godziny, bez innej przyczyny niż naczyniowa. Najczęściej udary stwierdza się u osób po 70 roku życia i dotyczą ok. 0,5% ogólnej populacji. Według statystyk w Polsce udar mózgu występuje u ponad 70 tys. pacjentów, niestety aż 30 tysięcy żyje krócej niż miesiąc. Mało tego, osoby które mają za sobą ostrą fazę udaru, często wymagają stałej opieki i pomocy w dalszym funkcjonowaniu. Okazuje się, że to właśnie udar mózgu jest najczęściej diagnozowaną przyczyną niepełnosprawności, a kolejne incydenty dodatkowo pogłębiają problem. Statystyki nie napawają optymizmem – po udarze mózgu:

  • 20% pacjentów wymaga opieki stałej,
  • 30%. potrzebuje pomocy w niektórych czynnościach,
  • 50% pacjentów odzyskuje niemal pełną sprawność,
  • 5 lat po pierwszym udarze mózgu, kolejnego epizod przytrafia się doznaje 30-40% chorych.

Kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o możliwość powrotu do zdrowa, ma szybko i prawidłowo udzielona pierwsza pomoc oraz to, kiedy pacjent trafił pod specjalistyczną opiekę. Właśnie dlatego wiedza na temat przebiegu, przyczyn i objawów udaru ma tak ogromne znaczenie.

wózek

Udar mózgu to jedna z głównych przyczyn niepełnosprawności

Udar mózgu – rodzaje

Podstawowa klasyfikacja obejmuje udar krwotoczny (wylew krwi do mózgu) oraz udar niedokrwienny (zawał mózgu).

Udar krwotoczny – powstaje kiedy z uszkodzonych naczyń krwionośnych krew wyleje się bezpośrednio do mózgu albo do przestrzeni pomiędzy mózgiem a czaszką. Jest to czynnik, który całkowicie niszczy tkanki zalane krwią. Udary krwotoczne to ok. 10-15% diagnozowanych przypadków, mogą mieć charakter:

  • krwotoku śródmózgowego – do mózgu,
  • krwotoku podpajęczynówkowego – do przestrzeni podpajęczynówkowej, na ogół po pęknięciu tętniaka.

Udar niedokrwienny – diagnozowany u ok. 85% pacjentów, wynika z niedokrwienia (zatrzymania dopływu krwi do mózgu). Najczęściej przyczyną jest zatkanie dopływu przez skrzep albo blaszkę miażdżycową. Zaburzenia krwi w tym przypadku mogą mieć charakter:

  • zakrzepowo-zatorowy,
  • zatorowy,
  • hemodynamiczny – obniżenie ciśnienia tętniczego i krytyczny spadek regionalnego przepływu mózgowego.

Ponadto stwierdza się także miniudary, czyli przemijające ataki niedokrwienne, których objawy ustępują dość szybko. Niestety mogą się często powtarzać i poprzedzać prawdziwy udar.

Inna klasyfikacja udarów mózgu dotyczy ich dynamiki, mówi się wówczas o

  • przejściowych napadach niedokrwiennych (TIA) – objawy mijają do 24 godzin,
  • udarze ustępującym (RIND) – objawy utrzymują się do 3 tygodni,
  • udarze dokonanym (CS) – objawy udaru są na stałym poziomie albo tylko częściowo tracą intensywność,
  • udarze postępującym (PS) – nagłe pojawienie się objawów, które narastają stopniowo lub występuje kolejny epizod.
ból

Objawy udaru to m.in. ból głowy, zaburzenia czucia i równowagi

Objawy udaru mózgu

Aby udzielić szybkiej pomocy i zapewnić błyskawicznie specjalistyczne leczenie, niezbędne jest prawidłowe rozpoznanie objawów udaru mózgu. Są one oczywiście ściśle związane z rodzajem udaru (krwotoczny ma cięższy przebieg) i mogą mieć różny charakter. Znaczenie ma także to czy jest to udar lewo- czy prawostronny (udar prawej półkuli mózgu zaburza czucie i ruch lewej części ciała i odwrotnie). Najczęściej udar mózgu manifestuje się następującymi objawami:

  • osłabienie mięśni twarzy (asymetria), np. opadanie kącika ust lub powieki po jednej stronie,
  • niedowład kończyny lub obu kończyn po jednej stronie, czasami wraz z uczuciem drętwienia połowy ciała,
  • zaburzenia widzenia, np. widzenie podwójne, ograniczone pole widzenia, utrata zdolności widzenia w jednym oku,
  • trudności z mową i połykaniem,
  • zaburzenia równowagi i koordynacji (potykanie się, upuszczanie przedmiotów),
  • nagły i bardzo silny ból głowy,
  • zaburzenia lub utrata przytomności.

Nie należy bagatelizować sygnałów ostrzegawczych, związanych z tzw. miniudarem, pojawiają się nagle, są krótkotrwałe, ale mogą zapowiadać poważny udar. Są to w szczególności:

  • utrata lub zaburzenia czucia po jednej stronie ciała,
  • osłabienie kończyn prawych lub lewych,
  • grymas twarzy po jednej stronie,
  • problem z mową lub widzeniem,
  • zawroty głowy, problemy z równowagą.
ciśnienie

Nadciśnienie tętnicze – jedna z głównych przyczyn udaru

Czynniki ryzyka i przyczyny udaru mózgu

Zasadniczy podział obejmuje takie czynniki, na które nie mamy wpływu (niemodyfikowalne) oraz te, na które możemy wpływać.

Przyczyny udaru niemodyfikowalne to przede wszystkim:

  • wiek – powyżej 55 roku życia, co oznacza, że częstość występowania udarów rośnie z wiekiem,
  • płeć – częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn,
  • rasa – częściej występuje u osób rasy czarnej,
  • czynniki genetyczne.

Przyczyny udaru mózgu, na które mamy wpływ:

  • nadciśnienie tętnicze – główny czynnik ryzyka, ustabilizowanie ciśnienia na optymalnym poziomie 120/80 mm Hg, obniża ryzyko aż o 30-40%,
  • choroby serca (migotanie przedsionków, wady serca),
  • palenie papierosów,
  • cukrzyca,
  • choroby naczyń (zaawansowana miażdżyca),
  • zaburzenia gospodarki lipidowej,
  • otyłość lub duża nadwaga,
  • bezdech senny,
  • nadużywanie alkoholu.

Są także przyczyny udaru mózgu typowe tylko dla kobiet, takie jak:

  • niski poziom hormonu dehydroepiandrosteronu (DHEAS),
  • hormonalna terapia zastępcza,
  • niektóre metody antykoncepcji hormonalnej,
  • wczesny wiek pierwszej miesiączki (przed 10 r.ż.)
  • wczesny wiek menopauzy (poniżej 45 lat),
  • niektóre powikłania ciążowe

Wiemy już, że kluczowe znaczenie ma wiedza, szybka reakcja na objawy udaru i opieka specjalistyczna. W tym także diagnostyka obejmująca odpowiednio dobrane badania, takie jak tomografia komputerowa, punkcja lędźwiowa, USG  doppler oraz badania neurologiczne.

Zdjęcia: pixabay.com

Autor: Aneta

Udostępnij ten post na

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *